Amosando publicacións coa etiqueta Trama urbana. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Trama urbana. Amosar todas as publicacións

venres, 7 de febreiro de 2020

Obras en la parroquial. 1808


Corría el año 1808 y los carrilexos deciden arreglar uno de los problemas principales de la villa. No era otro que el estado lamentable que, desde hacía años, presentaba la iglesia parroquial. Desde que los derechos, y las obligaciones, vecinales sobre la iglesia se habían cedido a D. Pedro Telmo Gago Montenegro, vecino de Pontevedra, el edificio parroquial no contaba con mantenimiento ninguno.

Desde el año 1731 estaba sobre la mesa de los juzgados este problema. Se había caído el techo de la capilla mayor y no se cumplía con la obligación de su arreglo. No fue hasta el año 1752 en que se resolvió aquel pleito, de forma favorable para los vecinos de Carril. A Fernando Evaristo Gago Tabarés, heredero de Pedro Telmo Gago, le quitan los derechos que tenía sobre la iglesia y se devuelven a los vecinos ante el flagrante incumplimiento de sus obligaciones.

Toda la parte este de la iglesia, la parte trasera, estaba derruida. Provisionalmente se adopta la solución de levantar una pared en el Arco Toral, cerrando la capilla mayor, colocando en ella un retablo y la custodia.  El hueco tras esa pared quedó abandonado. La capilla mayor, aislada del resto de la iglesia, se cubre de zarzas y escombros. Poco a poco las paredes laterales y el arco primero de la entrada amenazan ruina. Desde el año 1800 se apuntala este arco ante el peligro evidente de derrumbe. La situación va a peor. En el año 1807 la iglesia permanece cerrada, el peligro de caída es inminente. Los oficios religiosos se celebran en la ermita de San Roque, a donde se traslada la custodia.

Ante los requerimientos de los vecinos, el obispado faculta para echar mano de los bienes de las cofradías de la villa y concede el derecho de pescar los días festivos, a cambio de que una parte de la pesca fuera destinada al arreglo de la iglesia. Era época de guerras. Los hombres de la mar cumplían con su compromiso enrolados en los barcos de la Armada. En Carril no quedaban brazos suficientes para costear semejante obra. Los fondos de las asociaciones religiosas eran escasos.

xoves, 6 de setembro de 2018

Praza de Abastos



A finais do século XIX, gran parte dos concellos asumiron que tiñan que facer un esforzo importante na procura dun comercio de comestibles cunhas mínimas condicións hixiénicas. O esforzo centrouse en construir prazas de abasto. A venda pola rúa nos días de feira, ofrecía, cando menos, unha imaxe deplorable. Os artículos de comer expostos no chan eran un auténtico perigo para a saude. As prazas de abasto concentraban a venda dos productos frescos e tiñan unha presencia permanente, garantían o abastecemento diario.

mércores, 29 de agosto de 2018

El muelle



Una parte de las instalaciones portuarias de Carril
era la rampa de abrigo de pequeñas embarcaciones,
hoy desparecida
A mediados del siglo XIX Carril era una realidad portuaria. EL comercio con los países bálticos, con toda la costa peninsular y con América hacía preciso nuevas instalaciones portuarias. El viejo muelle que partía de la Aduana se hacía pequeño. La dársena de atraque cada vez estaba más cegada.

La necesidad de unas nuevas instalaciones portuarias era evidente a la altura del año 1855. Dos años más tarde, el ingeniero provincial Alejandro Sesmeros realiza el correspondiente proyecto.  Las obras se inician en 1857 y se terminan nueve años más tarden, en 1866.

venres, 15 de xuño de 2018

Vilagarcía, 1881.


Aprovechó Monleón y Torres su estancia para dibujar más rincones de nuestra localidad. Uno de sus dibujos retrata perfectamente el carácter de la Vilagarcía de entonces. Su amplia marina no estaba invadida de instalaciones portuarias. El muelle de hierro está por hacer, el muelle del comercio por construir, la plaza de abastos, la pescadería, también. El mar bañaba las traseras de los edificios de la calle Juan García.

Un barco varado el la playa señala la actividad portuaria de entonces. Visualmente la geografía estaba dominada por "O Montiño" que, con el conjunto de Vista Alegre, sirve de telón de fondo al barrio de O Castro y de referencia para toda la trama urbana.

sábado, 2 de xuño de 2018

Carril, 1881

Rafael Monleón y Torres foi un artista valenciano de finais do século XIX. A súa profesión era a de marino mercante. Percorreu boa parte da costa europea. A súa vocación foi a de pintor, grabador, arqueólogo, historiador,... Pintor de inspiración romántica, abordou temas na sua obra como mariñas urbanas, tormentas, escenas de barcos, paisaxes mariñas,....

No ano 1881 debeu recalar en Caril e Vilagarcía. Entre a súa abondosa colección de apuntes atópanse dous referidos a ambalas duas vilas. Unha é unha vista da mariña vilagarcián. Outra o peirao de Carril. Esta última é a que reproducimos.

(Fonte: BNE)
Na imaxe pódese ver parte das instalacións portuarias carrilexas. O malecón oculta un barco que esta a decargar a mercaduría. Máis atrás, un barco de gran porte aparece engalanado, fondeado á par de outro, unha goleta. Despoís os barcos "locais", un galeón fondeado na dársena, outro navega ao lonxe. En primeiro plano, un bote a vela cun só tripulante.

De fondo a Ría de Arousa. Destaca na xeografía a illa da Malveira Grande. No seu cumio distínguese unha construcción, quizáis os restos da vella capela de San Bartolomé

mércores, 22 de marzo de 2017

Balneario "La Concha de Arosa" por dentro. 1888

El Balneario "La Concha de Arosa" fue construido por iniciativa de Laureano Salgado, Augusto Cassó, Manuel Oya, José Salgado y Eudoro Pardo en el año 1888. Ocupaba el único solar vacío que quedaba en el denominado Barrio de la Arena. Su construcción generó polémica. Con él se ocupaba toda la fachada marítima de la playa.
Las crónicas de la época hablaban de una casa de baños elegante y airosa. Su estilo "chinesco" le ofrecía un singular atractivo. Su interior lo describía la prensa compostelana: "en el ala izquierda está el restaurante... donde se ven mesas de mármol y se sirve con limpieza desde el soconusco chocolate hasta una comida apetitosa que puede satisfacer los deseos de cualquier gastrónomo....

En el departamento de máquinas está la de vapor, destinada para la calefacción de baños, que tiene una fuerza de seis caballos. ahí también está la máquina eléctrica que hace funcionar el dinamo Halpin, que esta cerrado en una caja de madera y cuya fuerza de cincuenta farolas da luz a todo el balneario. La máquina que mueve el aparato fue construida en los talleres del Sr. Alemparte.

martes, 28 de xuño de 2016

O canellón do URCO

O pequeno paso que une a rúa da Aduana coa Alameda vincula Carril cun dos seres da mitoloxía galega, o Urco.

O canellón de Peletres unía en tempos, antes de realizarse as instalacións portuarias, a rúa da Aduana co mar. Era un paso a unha praia, posiblemente, con rocas que acubillaban ao animal mitolóxico. Alí azoutaba o vento os días de temporais do sur. O estreito desta rúa provocaba un son descoñecido, era o aullido do Urco.

O Urco é un animal mitolóxico que ten presenza en diversos puntos de Galicia e Asturias. Ten forma de can xigante que arrastra cadeas, posúe enormes fauces, habita nas próximidades do mar e atemoriza aos habitantes do pobo. Os testemuños que din telo visto non son poucos.


Cando fai a súa presenza na vila algunha desgraza está próxima. Merodeando  unha casa en noite negra de temporal, con vento e choiva, anuncia a morte próxima ou a desgraza que vai caer na familia que nela vive.

O Urco está a medio camiño entre o mundo dos vivos e o dos mortos. É o guardíán da entrada do inferno e a el arrástrache se cho atopas. Vive no escuro das rochas e provoca un medo que se transmite xeración tras xeración. Aos nenos se lles asustaba dicindo "que ven o Urco!" ou "vaiche levar o Urco!" cando facían calquera trastada.

Olliño logo nos días de temporal no inverno, non pasedes polo canellón de Peletres, polo canellón do Urco, pode ter consecuencias, ningunha boa.

sábado, 7 de maio de 2016

Estampa de Sargadelos


Luis de la Riva foi un importante empresario compostelán. Pertencía á saga dos cameranos asentados en Santiago que protagonizaron a industrialización de Galicia dende principios do século XIX. A través da sociedade Luis de la Riva e Cia. administrou o emporio de Sargadelos, tanto a fábrica de fundición como a de louza, entre 1848 e 1867. Ademais creou a fábrica de fundición de Carril, aquela que logo pasaría a máns dos ingleses que traballaban no ferrocarril, despois á familia Franco, que acabaría trasladándoa a Santiago, e que finalmente transformouse na fábrica de conservas Baltar.

Tanto na fábrica de fundición como de louza en Sargadelos Luis de la Riva impulsou notables avances técnicos e comerciais. Na decoración da louza introduxo motivos novos, entre eles a vista de Carril dende a illa de Cortegada.

Destas pezas poucos exemplares quedan. A panorámica é unha imaxe curiosa. Os peiraos vello e novo están aínda por construir. O mar chegaba ás fachadas das casas da actual Praza da Liberdade. Os barcos que traían mercadorías dende portos lonxanos fondeaban á espera de despachar na aduana... A imaxe da vila se incorpora a un producto galego que se expandía por todas as mesas principales. Luis de la Riva promovía a vila na que tiña importantes intereses comerciais. Tan só un porto máis mereceu ser motivo de decoración na louza de Sargadelos, o porto de La Habana.

martes, 3 de febreiro de 2015

O retablo da parroquial de Santiago do Carril

A maioria dos estudosos da arte identifican o retablo da igrexa carrilexa con aquel que estivo instalado no convento de San Domingos de Bonaval en Compostela. A desamortización de 1836 fixo exclaustrar os monasteiros e conventos. O de Bonaval foi adicado a hospicio no ano 1841. A escultura que alí había foi esparexada polas igrexas composteláns, o retablo foi desmontado, trasladado e montado de novo na igrexa carrilexa.

Esto supón que Carril conta cun dos dous retablos que se conservan dun dos maiores artistas composteláns, Domingos de Andrade (1639-1712). Foi Mestre de Obras na Catedral compostelán e a el se deben importantes obras en Santiago. A Casa das Pomas, a Casa da Parra, e a Torre do Reloxio da Catedral, as tres na Praza da Quintana, son obras definitorias da paisaxe urbana de Santiago que deben a sua autoría a Domingos de Andrade. Do virtuosismo deste autor da conta unha outra obra súa, a escaleira helicoidal de Bonaval.

martes, 20 de xaneiro de 2015

Descripción da capela de Cortegada en 1924

Nas primeiras décadas do século XX, percorría Fermín Bouza Brey a xeografía do municipio tomando notas dos elementos todos que tiñan un certo interés histórico. Un deles era a capela de Cortegada. Alí estivo o 29 de agosto de 1924, tomando unha nota que, gardada no seu arquivo, literalmente di:

Conserva tres altares churriguerescos de bastante buena mano. El principal o mayor tiene hoy en la hornacina un San Juan Bautista y lo corona un bajorrelieve de la Anunciación. A los lados tiene dos medallones de madera en los que había en letras negras, hoy muy borrosas, la noticia de que había sido dorado, pintado o regalado a devoción de D.JV DE CASTRO Y, CAAMAÑO, único nombre que claramente se entiende.

Los altares laterales representan en bajo relieve de madera. El de la derecha, entrando, la Visitación de Sta. Isabel y en la escena no aparecen más que los dos personajes -Virgen y su prima-. En el de la izquierda, que es de mucha mejor factura, se representa la Anunciación y la figura del Ángel es notable. Ambos altares están coronados de hornacinas vacías.

Existen colgados del techo un magnífico ex voto consistente en un bergantín armado completamente no faltando detalle en su arboladura, y de como un metro de largo.

En la fachada las armas del Arzobispo Don Fernando de Andrade.

Al costado derecho de la capilla están unidas las ruinas del antiguo hospital que es casi del mismo ancho del frente de la capilla y de menos largo por interponerse la sacristía. En el frente tiene una puerta y una ventana sin adorno ni inscripción alguna.



luns, 12 de xaneiro de 2015

1876: rúas e veciños (7)

Os nomes de "Retiro" e "Extramuros" indican a situación periférica destas rúas. Son duas das que menos pagan en contribución urbana. Unha delas, o Retiro, apenas si contaba con seis veciños ou propietarios que pagaban unha media de vintenove pesetas anuais de contribución. Os que aquí vivían ou eran donos dalgunha das vivendas eran Antonio García García, José Encisa Prado, José Abelenda Franco, Manuel Cerucira Búa, Ramón Franco Río e Vicente Fungueiriño Tubio.

Maior número de poboación tiña a rúa Extramuros. A media de contribución que aquí se pagaba era de dezanove pesetas. Os contribuíntes eran Agustín Rivera Bello, Bernardo Rodríguez, Bárbara Barreiro Mosquera, Dolores Chaián, J. Benito Ferreirós Martínez, Juan Carmuega Pardo, Jacobo García García, Juan Torrado Carou, José Ramón Rodríguez Ramos, Jesús Ouje Millán, Josefa Chazo Guillán, Manuel Parada Parada, Ramón Castromán Aguín, Ramón Cerqueiras Iglesias, Ramón Barros e a viuda de Santiago Canabal Franco.

A última rúa que cabe citar nesta serie de artigos é a rúa Nova. Neste momento tan só viviían aquí tres veciños. Eran Bernardo Longa Iglesias, Francisco de Dios Abalo y Francisco González Villamarín, que, de media, pagaban pouco mais das quince pesetas ao ano de contribución.


luns, 15 de decembro de 2014

1876: rúas e veciños (6)

Os veciños de Cortegada pagaban unha media de vinte pesetas anuais pola contribución urbana. O que máis contribuía era Roque Ramos Rodríguez, con cento catorce pesetas, o que menos Francisco Conde Rodríguez con catro.

A media de pago por contribucíon rústica era superior á urbana. Pasaba das cincoenta e sete pesetas ao ano o que pagaban os veciños de Cortegada polas suas terras. O maior contribuínte aquí era J. Manuel Chaves Amenal, con cento vintesete pesetas, seguido de Miguel Ramos Caneda, José M. Conde Conde, Antonio Sardiñeira Ramos e José Rodríguez Cardalda.

En total eran trece os contribuíntes que vivían en Cortegada, os seus nomes eran:
  • Antonio Sardiñeira Ramos
  • Francisco Conde Rodríguez
  • J.Manuel Chaves Amenal
  • José M. Conde Conde
  • José Rodríguez Cardalda
  • Juana Ozores Río
  • Juan Melón Figueirido
  • Miguel Ramos Caneda
  • Manuel Súarez Padín
  • Ramón Rodríguez Cardalda
  • Rosendo de Dios Ríos
  • Roque Ramos Rodríguez
  • Ventura Conde Conde

sábado, 13 de decembro de 2014

1876: rúas e veciños (5)

Entre as trinta e tres e as coarenta e cinco pesetas de pago medio de contribución están as rúas Prim, Vitoria, e Cervantes. Os maiores contribuíntes da rúa Prim eran J. María Franco Riuela e J. Manuel Ramos Señoráns. Vivían aquí ademais, Josefa Abuín González, J. Benito Chaves Ramos, Manuel Abuín Franco, Pedro Rodríguez, Ricardo Torrado Carou, Rosa González García e Ventura Seijas Teira.

Na rúa Vitoria o maior contribuínte era Manuel Abalo Franco. A media do pago de contribución ascendía ás 35 pesetas. Vivían ademáis Andrea Duro García, Agustín Iglesias Castro, Concepción Franco Rivera, Enrique Canabal Franco, Francisca Couselo Romero, José Manuel de Dios Río, Juan Bernardo González, José Andrés Barros y Barros, Joaquín Cerqueiras Falcón, José María Ramos Rey, Josefa Rey, Josefa del Río García, Juana Rodríguez Moar, Manuel Suárez Otero, Manuel Abalo Franco, Rafael Castromán González,  e Ramón García Franco.

A rúa Cervantes era unha das que maior número de veciños tiña. A media de pago de contribución ascendía a trinta e tres pesetas anuais. Vivían aquí Andrés Padrón Río, Anselmo Torres Millán, os herdeiros de Benita Patiño Búa, Baltasar Linares, Diego Ramos Patiño, Encarnación Lens Lens, a viuda de Francisco Rodríguez Cascallar, José Crespo Ramos, Jacinto Somoza Duro, José Franco Iglesias, a viuda de Manuel  Romero, Juana Ferreirós González, José González Rodriguez, Josefa Iglesias Ferreirós, Joaquín Vicente Suárez, Josefa Gondar Búa, Juan L. García Señoráns, José M. Breijo Ramos, Manuel Ares Cabanelas, Peregrina Eiras García, Ramón P. Figueiras Ramos, Santiago Conde Conde e Soledad García Rodríguez.


xoves, 11 de decembro de 2014

1876: rúas e veciños (4)

As rúas que teñen unha media de pago de contribución entre as coarenta e sesenta pesetas eran as de Lucena, Esperanza, Castillejos e Prim.

A rúa Lucena contaba con once contribuíntes, a maior era Josefa Canabal Posse seguida de José Álvarez Búa e J. Manuel Louzán Rivas. Os outros veciños eran Agustín Cancela Cascallar, Antonio Luna Abuín, Joaquín Gorordo Franco, José Andrés García Pazo, Juana Maneiro, José Ramón Longa, Manuel Franco Río e Manuel Castromán González.

A rúa Esperanza contaba con nove veciños. O maior contribuínte era Juan Serantes Martínez, seguido de José Barreiro Abalo. Os outros eran os herdeiros de Andrés Villamarín García, Juana Loureiro Moar, José Benito Pedrosa Couselo, J. María Franco García, Manuel González Agra, María Franco Abuín e Santiago de Dios Abalo.

Na rúa Castillejos os dous maiores contribuíntes eran Agustín Iglesias Ferreirós e J. Ventura Maneiro García. Ademáis alí vivían Benita Guisande González, Ceferino Miranda Pardavila, Francisco Cerqueiras Falcón, os herdeiros de Josefa Franco Blanco, a viuda de Joaquín Longa Franco, Joaquina Franco Blanco, José González Villamarín, Josefa Boga, J. Benito Patiño Franco, J. Ventura Maneiro García, María del Carmen Cajaraville, Manuel del Río Franco, Rosario Ramos Rodríguez e Victoriano Álvarez Búa.

Na rúa Prim o maior contribuínte era J. Mnauel Ramos Señoráns, seguido de J. María Franco Riuela. Aquí vivían ademais Benita Luna Abalo, Josefa Abuín González, J. Benito Chaves Ramos, Manuel Abuín Franco, Pedro Rodríguez, Ricardo Torrado Carou, Rosa González García e Ventura Seijas Teira.

martes, 9 de decembro de 2014

1876: rúas e veciños (3)

A rúa con maior número de contribuíntes en Carril era a do Carme. Tiña un total de vintenove veciños que pagaban contibución. Seguíalle logo a rúa Aduana con vinteoito. En cambio, en canto o que pagaba anualmente cada un, era menor na rùa do Carme, cun total de 79'5 pesetas anuais de media. Os maiores contribuintes aquí eran Juan Ferreirós Rey, seguido de Josefa Sardiñeira Ramos e Juan Ferreirós Canabal. Vivían aquí ademais Andrés Rodríguez García, Angel Míguez Renda, Andrés Romero, Antonio Padrón Rodríguez, Antonia Ferreirós Rey, José Castromán Franco, José Guillán Romero, J. Benito Bugallo Rodríguez, José R. Castromán González, Joaquín Vicente Suárez, Josefa del Río, Jacobo Franco García, Martín García Señoráns, a Vda. de Manuel  Bello Rico, Manuel Lobato Moure, Manuel Bugallo García, Manuel Iglesias Alonso, Manuel Abelenda Soto, Nicomedes Patiño Olivert, Roque Bugallo García, Rosario Franco Iglesias, Ramón Míguez Renda, Santiago Castromán Padrón, Serrapia Santalla Búa e os herdeiros de Vicenta Gómez Ríos.

A rúa que contaba cunha media de contribución inmediatamente inferior á rúa do Carme era a rúa de Santiago. Aquí o pago medio anual ascendía a 69 pesetas. O maior contribuínte era  Miguel Guisande Ramos, con 231 pesetas, seguido de J. María Patiño Guisande, J. García Señoráns Fernández e Mª Angela Franco Abalo. Outros veciños que vivían aquí eran Francisco Barcala Lorenzo, J. Manuel Ramos Patiño, José García García, Josefa Franco Rodríguez, José Crespo Abalo, José López Vázquez, Josefa Abuín Abalo, Josefa Padrón Río, os herdeiros de Nicolás García González e os de Ramón Torrado Barcala.

sábado, 6 de decembro de 2014

1876: rúas e veciños (2)

Duas das rúas con maior número de veciños eran as do Progreso e Aduana. As duas seguíanlle ás anteriores en canto ao pago medio por habitante da contribución urbana. Na primeira, a rúa Progreso, o número de veciños era dezaseis e o pago da contribución alcanzaba case as noventa e duas pesetas anuais. Quen aquí vivían eran Gabriel Padrón Rico, os herdeiros de Isidro Padrón Castromán, Juan de la Fuente Carnero, J. Lorenzo de la Fuente, este pola testamentaria de Andrés Fernández, J. Benito de Abalo y Abalo, José Soto Abelenda, José Cortizo Gil, Juan R. Franco Abuín, José M. Cortés Ramos, Manuel Pérez Sisán, Manuel Franco Rivera, Pedro Abalo y Abalo, Rosario Villabrille Mon, os herdeiros de Rosa Figueiras Duro, Vicente Martínez Sanmartín e Virtudes Abalo.

O maior contribuínte desta rúa era J. Benito de Abalo y Abalo, que pagaba cincocentas cincoenta pesetas anuais por urbana e cento oitenta e sete por rústica, e vivía na casa inmediata ao que  é hoxe o pequeno xardín de Rosalía de Castro, seguido de J. Lorenzo del la Fuente, con cento setenta pesetas de urbana e cento sesenta de rústica.

Os contribuíntes que vivían na rúa Aduana eran un total de vionteoito veciños. O pago medio anual de todos eles por contribución urbana pasaba das oitenta pesetas anuais. Os seus nomes eran Andrea García Abalo, os herdeiros de Antonia Eiras, Andrés del Rio Franco, Antonio Almeparte Fernández, Benita Romero Meaños, Ezequiel da Vila Sumay, Francisco Vieites Cortés, Francisco García Franco, Isabel Ferreirós Rey, Josefa Escobar García, Juana Franco Duro, Josefa Soto Padrón, Jacoba Moar Castromán, José Benito Meaños, José García Bravo, José Benito del Río, Manuel Franco Río, Pedro Gorordo Ibarra, Rosendo Blanco Suárez, Roque Franco Castromán, Ramón Ramos Rodríguez, Rosa Franco Abuín, Rosario Portas Moraña, herdeiros de Rosario Pérez Ríos, herdeiros de Rafael Búa Blanco, Serafín García Señoráns, Vicente Rivas Gómez e a Viuda de Ventura Filgueira Fernández.

Nesta rúa o maior contribuínte era José García Bravo, que pagaba un total de setecentas noventa pesetas anuais, seguíanlle Antonio Alemparte Fernández, con duascentas setenta e catro e Vicente Rivas Gómez, con cento cincoenta.


xoves, 4 de decembro de 2014

1876: rúas e veciños (1)

O "Repartimento da contribución territorial" permítenos coñecer onde vivían todos e cada un dos contribuíntes de Carril nos anos fianis do século XIX. A ocupación do espacio urbano non é froito dun casual. As principais rúas están ocupadas polos maiores propietarios. Dende o centro urbano establécese unha categoría de edificios e rúas que ben reflicten a escala social da localidade naquel momento. Os maiores contribuíntes residían na Mariña. Catro edificios albergaban a vivenda dos maiores propietarios . A cada un deles correspondíalle unha media  de catrocentas trinta e tres pesetas de pago anual polas suas propiedades urbanas. Aquí residían Domingo Abad Ríos, Pedro García Bravo, Roque Álvarez Búa e Salvador Buhígas y Prat.

Outra rúa que na que se superaban as cen pesetas de pago anuais por contribución urbana era a rúa Luchana, inmediata á anterior. Aquí eran propietarios Agustín García Ramos, José Iglesias Moar, J. Manuel López Abalo, Manuel Ferreirós Rey, Miguel Padrón Castromán e Pablo Somoza Villamarín.



luns, 6 de outubro de 2014

O pretendido ensanche

Apenas había vinte anos da inauguración das instalaciòns portuarias e Carril aborda novos proxectos. Pretendía medrar á moderna,  xa tiña ferrocarril. Vila turística ou porto mercantil foi un dilema nunca resolto, que se trasladará despois a Vilagarcía.

O Concello carrilexo aborda o cambio urbano da vila. O proxecto o realiza o inxeñeiro autor das instalacións portuarias, Alejandro Sesmeros. Se redacta no ano 1878, o aproba a Corporación carrilexa no 1880 e modíficase no ano 1888. O resultado do Carril soñado nesa época é o da foto.

venres, 3 de outubro de 2014

Vila branca

O núcleo histórico de Carril gardaba diferentes tipos de edificios. Os de maior número eran as vivendas mariñeiras, despois as vivendas con balcón voado sobre a rúa, de comerciantes e profesionais. No século XIX implántase a galería nos edificios de maior porte. Os edificios mercantís, os almacéns, e os oficiais (concello, xulgado e aduana) se completaban con aqueles con función recreativa (cine, teatro, casino, sociedades culturais,...) Todo o conxunto estaba presidido pola igrexa parroquial.

As rúas, abrigadas dos ventos, estaban empedradas unhas, outras contaban con beirarruas de pedra e calzada de terra. Os efectos das choivas mitigábanse verquendo cuncha de berberecho na calzada. Nalgúns casos, nas rúas Aduana, a Cruz ou as Laxes, a pedra natural desbastada servía de perfecto firme.

Os edificios facíanse en pedra. Tanto podía ser en mampostería ou en sillería ben labrada. En todos os casos as fachadas estaban caleadas, resgardando a pedra da chuvia. O cal era a pel dos edificios. Aillaba do exterior e permitíalle á pedra "respirar". Tiña carácter profiláctico e tamén empleábase nas madeiras do interior. O aspecto de todo o conxunto da vila era así a dun pobo branco, a dunha "vila alba, nacarada como un vigariño no areal" que dicía o poeta.

venres, 26 de setembro de 2014

Terceira imaxe da vila

O incremento do tráfico marítimo vai cambiar Carril. Fanse precisas novas instalacións para as labores de carga e descarga de buques de cada vez maior porte. No 1866 vanse facer obras que transforman a vila. No plano apreciase claramente cales son. En trama máis oscura aparece a traza urbana histórica, a liña ata onde chegaba o mar. En color máis claro o recheo para as instalacións portuarias. Un espigón de abrigo (o malecón) e unha explanada para acopio de mercadurías trasladan as labores portuarias do norte ao oeste da vila. Sobre parte da vella da dársena faise o acceso ao peirao. Neste momento non están nen a estarda da beiramar, nin o grupo de casas da Mariña, nin o grupo de casas sobre a praia da Ribeira.