Amosando publicacións coa etiqueta Cortegada. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Cortegada. Amosar todas as publicacións

mércores, 27 de marzo de 2019

La República y los vigilantes de Cortegada



En el momento en que Cortegada pasa a ser propiedad de Alfonso XIII, se nombran unos vigilantes, gurada jurados, que cuiden de la Isla. Para esta función se designan hasta cuatro hombres, todos con antigua residencia allí.

Miguel Conde Conde, Roque Sardiñeira Conde, José Meaños Fontán y José María Ramos Chaves velarán a partir de ese momento por la nueva propiedad real. Al primero se le pagarán unos haberes de 3'25 pesetas diarias y a los restantes 2'75.

La idea del palacio prometido se va perdiendo a medida que nuevas ofertas y el transcurso del tiempo se suceden.


Lo que era una medida provisional se mantiene a lo largo de veiticuatro años. Los gobiernos van y vienen. Se agota el régimen monárquico. La dictadura de Primo de Rivera da paso a una situación transitoria que, contra todo pronóstico, deriva en un cambio de régimen.

Llega la República y las cosas cambian. El catorce de mayo, el nuevo gobierno da órden de inacautación de los Palacios de la Magdalena y Miramar y de la Isla de Cortegada. Al día siguiente es Fructuoso Manrique Martín, teniente coronel de Carabineros, primer jefe de la Comandancia de Pontevedra, quién firma el acta de incautación, ante el notario José Barreiro Meiro, en nombre de la República.

A partir de ese momento será el cuerpo de carabineros el encargado de la custodia de Cortegada y del Confurco. La fuerza que vigila la isla estaba compuesta por un Cabo y dos carabineros del puesto de Vilagarcía. Otros dos carabineros vigilaban en el Confurco. Los guardas jurado carrilexos son cesados en el mismo momento de la incautación.

En aquel año los guardias de Carril eran ya personas mayores. Todos rondaban los setenta y dos años y su despido les lleva a una situación que definen como de “reducidos a la mayor miseria y sin pan para alimentarse….es de dominio público el estado de pobreza en que se hallan”.

xoves, 26 de febreiro de 2015

Doazón de Cortegada ao Mosteiro de San Martiño Pinario. Ano 911

No ano 911 o rei asturiano Ordoño II fai doazón de numerosos territorios ao Mosteiro de San Martiño Pinario de Santiago de Compostela. A maior parte deles están na Ría de Arousa. Inclúe San Vicente de O Grove e a Illa de Arousa. Tamén está boa parte do territorio do actual municipio de Vilagarcía: Santa Baia de Arealonga, San Cristobo de Alobre e a Illa de Cortegada.

Na parte que corresponde a Cortegada o documento di: "insula de Cortegada integra e cautata cum sua ecclesia et suis directures", ou o que é o mesmo di, que fai doazón, da illa de Cortegada enteira coa sua igrexa e os seus directores. 

A propiedade da Illa de Cortegada por parte de San Martiño Pinario perdurou durante case mil anos. Coa desamortización do século XIX os mosteiros perden o seu poder territorial e Cortegada cambia de máns.

domingo, 1 de febreiro de 2015

Carril a principios do século XVII (2): Cortegada

En calquera época que se teña descrito Cortegada aparece sempre unha constante, a continua romería á capela. Na descripción que Jerónimo del Hoyo fai da illa nos principios do século XVII vólvese a falar da devoción que despertaba a Virxe de Cortegada. O texto en concreto dí así:

La isla de Cortegada está en la misma ría, entre la villa de Carril y la de Rianjo... Hay en ella una ermita que se llama Nuestra Señora de Cortegada, de muchos devotos y de mucho romaje y así hay de ordinario en ella mucha gente devota y muchos enfermos en novenas. Hay en esta ermita una cofradía de Nuestra Señora y con las limosnas della está muy rica. Hay en ella algunos vecinos, aunque pocos. Son feligreses de Carril. Cógese en esta isla algún pan y criase algún ganado.


luns, 26 de xaneiro de 2015

Carril a principios do século XVII (1)

Jerónimo del Hoyo fixo labores de "visitador", inspector, dos dominios do arcebispado de Compostela nas primeiras décadas do século XVII. O resultado do seu traballo foron unhas "memorias" que, gardadas no arquivo da catedral, saíron á luz coa publicación da que foron editores os profesores D. Ángel Rodríguez González e Benito Varela Jácome. Repasa no seu escrito todo o territorio compostelano, párase en cada parroquia e de Carril dí:

"...Tiene cien feligreses. La mayor parte de ellos son vasallos de doña Beatriz de Castro, condesa de Grajal y señora de Peñaflor y Montaos, y los demás del arzobispo, mi señor, de la jurisdicción de Villanueva de Arosa y la iglesia cae en la jurisdicción de la dignidad arzobispal. Esta feligresía fue filiación de San Ginés de Bamio por haberse edificado la iglesia en términos de dicha feligresía de Bamio. La fábrica tiene de renta cuatro ferrados y medio de pan y ocho reales y tres maravedís y la cestería que le suele aplicar la villa para sus obras.

Rector lo es Sebastián de Porto, natural de San Cristobal de Briallos. Los frutos de este beneficio y los de San Gens de Bamio se hacen un montón, y todos se hacen dos partes. La una la lleva el arzobispo y la otra los dos rectores por iguales partes y sólo en las órdenes y pie de altar lleva cada uno lo que le viene. Y por haberse fundado esta iglesia en la feligresía de san Ginés de Bamio, presenta el rector de Bamio la mitad del Carril y la otra mitad presenta los feligreses, los cuales hicieron donación de ella al ....relator Cervela, pero siempre han proveído los arzobispos. Valdrá la parte del rector doscientos ducados. (...)

(Existen) tres cofradías, la del Santísimo Sacramento, la de Nuestra Señora de Cortegada y otra de Nuestra Señora..

martes, 20 de xaneiro de 2015

Descripción da capela de Cortegada en 1924

Nas primeiras décadas do século XX, percorría Fermín Bouza Brey a xeografía do municipio tomando notas dos elementos todos que tiñan un certo interés histórico. Un deles era a capela de Cortegada. Alí estivo o 29 de agosto de 1924, tomando unha nota que, gardada no seu arquivo, literalmente di:

Conserva tres altares churriguerescos de bastante buena mano. El principal o mayor tiene hoy en la hornacina un San Juan Bautista y lo corona un bajorrelieve de la Anunciación. A los lados tiene dos medallones de madera en los que había en letras negras, hoy muy borrosas, la noticia de que había sido dorado, pintado o regalado a devoción de D.JV DE CASTRO Y, CAAMAÑO, único nombre que claramente se entiende.

Los altares laterales representan en bajo relieve de madera. El de la derecha, entrando, la Visitación de Sta. Isabel y en la escena no aparecen más que los dos personajes -Virgen y su prima-. En el de la izquierda, que es de mucha mejor factura, se representa la Anunciación y la figura del Ángel es notable. Ambos altares están coronados de hornacinas vacías.

Existen colgados del techo un magnífico ex voto consistente en un bergantín armado completamente no faltando detalle en su arboladura, y de como un metro de largo.

En la fachada las armas del Arzobispo Don Fernando de Andrade.

Al costado derecho de la capilla están unidas las ruinas del antiguo hospital que es casi del mismo ancho del frente de la capilla y de menos largo por interponerse la sacristía. En el frente tiene una puerta y una ventana sin adorno ni inscripción alguna.



luns, 15 de decembro de 2014

1876: rúas e veciños (6)

Os veciños de Cortegada pagaban unha media de vinte pesetas anuais pola contribución urbana. O que máis contribuía era Roque Ramos Rodríguez, con cento catorce pesetas, o que menos Francisco Conde Rodríguez con catro.

A media de pago por contribucíon rústica era superior á urbana. Pasaba das cincoenta e sete pesetas ao ano o que pagaban os veciños de Cortegada polas suas terras. O maior contribuínte aquí era J. Manuel Chaves Amenal, con cento vintesete pesetas, seguido de Miguel Ramos Caneda, José M. Conde Conde, Antonio Sardiñeira Ramos e José Rodríguez Cardalda.

En total eran trece os contribuíntes que vivían en Cortegada, os seus nomes eran:
  • Antonio Sardiñeira Ramos
  • Francisco Conde Rodríguez
  • J.Manuel Chaves Amenal
  • José M. Conde Conde
  • José Rodríguez Cardalda
  • Juana Ozores Río
  • Juan Melón Figueirido
  • Miguel Ramos Caneda
  • Manuel Súarez Padín
  • Ramón Rodríguez Cardalda
  • Rosendo de Dios Ríos
  • Roque Ramos Rodríguez
  • Ventura Conde Conde

venres, 7 de novembro de 2014

Cultivos e rotacións

Non eran os traballos agrícolas a principal actividade económica do Carril de mediados do século XVIII. Maís o traballo no campo era unha actividade importante en lugares como Cortegada e Trabanca Sardiñeira. Os cultivos facíanse aproveitando a potencialidade das terras. Tiñan un carácter trienal e o plantado dependía da maior ou menor calidade do solo.

A terra era de primeira, segunda ou terceira calidade. Os cultivos dependían tamén de se estas eran de secano ou regadío. Nestas últimas, e nas terras de primeria calidade, os cultivos eran, o primeiro ano, de millo (cada ferrado de terra daba seis ferrados de millo), o segundo ano plantábase liño e fabas e o terceiro volvíase a plantar millo. Nas terras de segunda calidade, o millo plantado o primeiro ano daba unha producción de cinco ferrados; no segundo ano plantábase trigo, cunha producción de catro ferrados por ferrado de terra. O terceiro ano volvíase a plantar millo. Nas terras de terceira calidade o primeiro ano plantábase millo, cun rendemento de catro ferrados, o segundo ano centeo, cun rendemento de tres ferrados, e o terceiro ano outra vez millo.

Para as terras de secano a rotación era, nas de pirmeira calidade, de millo, cebada o segundo ano e millo outra vez no terceiro ano. En terras de segunda calidade a rotación era de millo, centeo e millo de novo. Nas terra de terceira calidade non había rotación, todos os anos plantábase millo.

Traballo na terra en Cortegada